Từ điển thuật ngữ
Giải thích bằng lời thường những từ hay gặp trong các bài giảng. Trong bài, từ nào có gạch chấm bên dưới thì rê chuột lên để xem nghĩa ngắn.
A/B test
So sánh hai cách làm trên hai nhóm khách hoặc nhóm việc để xem cách nào cho kết quả tốt hơn.
Agent (AI tự hành)
Chương trình AI tự quyết định làm bước nào tiếp theo và tự gọi công cụ để hoàn thành việc, thay vì làm theo kịch bản cố định.
API
Cổng để phần mềm này gọi phần mềm khác. Dùng API, chương trình của bạn gửi yêu cầu cho AI và nhận kết quả, thay vì bạn gõ vào khung chat.
Benchmark
Bộ bài kiểm tra chuẩn dùng để so sánh các hệ thống với nhau.
Biểu thức chính quy (regex)
Mẫu ký tự để máy tìm chuỗi theo quy tắc, ví dụ tìm mọi số điện thoại hay email trong một đoạn văn.
BM25
Cách tìm kiếm cổ điển: chấm điểm đoạn văn theo số từ khóa trùng với câu hỏi. Nhanh, rẻ, hiểu từ khóa nhưng không hiểu nghĩa.
CER
Tỷ lệ ký tự bị đọc sai khi chuyển ảnh hoặc âm thanh thành chữ. Càng thấp càng tốt.
CSV
Tệp bảng dạng chữ thuần, các cột ngăn bằng dấu phẩy, mở được bằng Excel hoặc Google Sheets.
Công cụ cho AI (function calling, tool use)
Cách để AI yêu cầu chương trình chạy một chức năng (tra đơn hàng, gửi email...) rồi nhận kết quả để trả lời tiếp.
Cửa sổ ngữ cảnh
Lượng chữ tối đa mà AI đọc được trong một lần hỏi, gồm cả câu hỏi, tài liệu đính kèm và câu trả lời.
DPA
Thỏa thuận xử lý dữ liệu (Data Processing Addendum) giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ.
Hallucination (AI bịa)
Hiện tượng AI bịa ra thông tin sai nhưng trình bày rất tự tin và trôi chảy.
Idempotent
Tính chất khi chạy cùng một yêu cầu nhiều lần chỉ gây hiệu ứng một lần, ví dụ không hoàn tiền hai lần dù bấm hai lần.
JSON
Cách viết dữ liệu theo khung rõ ràng (tên trường và giá trị) để máy đọc chính xác, ví dụ {"so_hoa_don": "0012", "tong_tien": 1500000}.
Kappa
Điểm đo mức đồng ý giữa hai người chấm (hoặc người và AI), đã trừ phần trùng hợp ngẫu nhiên.
Khoảng tin cậy
Khoảng giá trị mà con số thật nhiều khả năng nằm trong đó. Mẫu càng ít, khoảng càng rộng, nên con số đo trên ít ca chưa chắc chắn.
Khóa API (API key)
Chuỗi ký tự như mật khẩu, cho phép chương trình của bạn dùng dịch vụ AI và bị tính tiền vào tài khoản của bạn. Không được để lộ ra ngoài.
Khối (chunk)
Đoạn tài liệu được cắt nhỏ (ví dụ theo từng mục) để tìm kiếm và đưa cho AI đọc.
LLM-as-judge (AI chấm điểm)
Dùng một AI để chấm câu trả lời của AI khác. Rẻ và nhanh nhưng có thiên lệch, nên cần người kiểm lại một phần.
Log (nhật ký)
Bản ghi lại mỗi lần hệ thống chạy: ai hỏi gì, AI trả lời gì, tốn bao nhiêu. Có log mới biết chuyện gì đã xảy ra khi có sai sót.
MCP
Chuẩn chung để nối AI với các công cụ và nguồn dữ liệu bên ngoài, giống ổ cắm chuẩn dùng được cho nhiều thiết bị.
MRR
Điểm đo đoạn đúng nằm ở vị trí cao hay thấp trong danh sách kết quả tìm kiếm. Càng gần 1 càng tốt.
Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM)
Loại AI đọc và viết chữ như ChatGPT, Claude, Gemini. Nó học từ lượng chữ khổng lồ rồi đoán chữ tiếp theo, nên viết rất trôi chảy nhưng vẫn có thể sai.
OCR
Công nghệ đọc chữ từ ảnh chụp hoặc bản scan để biến thành văn bản máy tính xử lý được.
pass^k
Tỷ lệ việc mà AI làm đúng cả k lần liên tiếp. Đo độ ổn định, vì AI làm đúng một lần chưa chắc lần sau cũng đúng.
Project, Gem, GPT tùy chỉnh
Tính năng của Claude (Project), Gemini (Gem), ChatGPT (GPT tùy chỉnh) cho bạn lưu sẵn chỉ dẫn và tài liệu để dùng lại, không phải dán lại mỗi lần.
Prompt (câu lệnh)
Đoạn chữ bạn gõ để giao việc cho AI. Prompt càng rõ việc, đầu vào, cách trình bày thì kết quả càng ổn định.
Prompt injection (lệnh ẩn)
Kẻ xấu, hoặc chính một tài liệu lạ, giấu lệnh trong nội dung (ví dụ "bỏ qua mọi hướng dẫn trước") để AI làm theo. Nguy hiểm khi AI có quyền gọi công cụ.
RAG (hỏi đáp dựa trên tài liệu)
Cách cho AI trả lời dựa trên tài liệu của riêng bạn: trước tiên tìm các đoạn liên quan, rồi đưa những đoạn đó cho AI đọc và trả lời, kèm trích dẫn.
Recall@k
Trong k kết quả tìm kiếm đầu tiên, có bao nhiêu phần trăm câu hỏi tìm thấy đúng đoạn cần.
ROI
Lợi ích thu về so với chi phí bỏ ra.
Sandbox
Môi trường cách ly để thử nghiệm, nếu có lỗi cũng không ảnh hưởng dữ liệu thật.
Shadow AI
Việc nhân viên tự dùng công cụ AI (thường bằng tài khoản cá nhân) mà công ty không biết hoặc không quản lý.
SLA
Cam kết về thời hạn xử lý, ví dụ trả lời khách trong 2 giờ.
SOP (quy trình chuẩn)
Quy trình làm việc chuẩn bằng văn bản: ai làm gì, theo thứ tự nào, khi nào chuyển cho người khác.
Tinh chỉnh (fine-tune)
Huấn luyện thêm một mô hình có sẵn bằng dữ liệu riêng. Tốn công và tiền hơn nhiều so với viết prompt tốt.
Token
Đơn vị đếm chữ của AI, khoảng một âm tiết hoặc một phần của từ. Tiền dùng API tính theo số token gửi vào và nhận về.
Vector, embedding
Cách biến một đoạn chữ thành dãy số để máy so sánh xem hai đoạn có giống nhau về nghĩa hay không, kể cả khi dùng từ khác nhau.
Webhook
Cách một phần mềm tự báo tin cho phần mềm khác ngay khi có sự kiện, ví dụ vừa có đơn hàng mới.
Workflow (quy trình tự động)
Chuỗi bước cố định đã được thiết kế sẵn, có chỗ nào dùng AI, chỗ nào dùng quy tắc, chỗ nào người duyệt. Dễ kiểm soát hơn agent.